KAPAK DOSYASI: SİYONİZMİN ÇANAKKALE HAREKÂTI

ÖZEL DOSYA: BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ

YAZARLARIMIZ

BAŞKA NELER VAR?

KILAVUZU “TÜRKÇEDEN OSMANLICAYA KARŞILIKLAR KILAVUZU” OLANIN HALİ NİCE OLUR? Kılavuz, dilimizin kadim kelimelerinden; kısaca “yol gösterici, rehber” olarak açıklanabilir. Bir türkümüzde, âşık, Bağdat ellerinden gelen turnalara şu soruyu soruyor: Esip esip karlı dağlar aşarsın / Kılavuzun mu yok niye şaşarsın / Bir yazdan bin güzden derdim deşersin / Durnalar ne haber yardan ne haber. Divanü Lügati’t-Türk’de “kulabuz/ kulavuz” olarak geçiyor. Örnek olarak şu atasözü veriliyor: Kalın kaz kulavuzsuz bolmas. D. MEHMET DOĞAN

KILAVUZU “TÜRKÇEDEN OSMANLICAYA KARŞILIKLAR KILAVUZU” OLANIN HALİ NİCE OLUR?

ATATÜRK’TEN KADINLARA 8 MART MESAJI: “ASKERLİK YAPMAYANA OY DA YOK!” Dünya Kadınlar Günü 8 Mart’ta konu dönüp dolaşıp Atatürk’e geliyor ülkemizde. Tarih yazımının ilkokullarda genç dimağlara dahi ezberlettiği bir tez yakamıza yapışmış durumda: “Milletvekili seçme-seçilme hakkını kadınlara Atatürk bahşetti.” Hakikaten öyle mi? Bir karşı tez ileri sürmek mümkün mü? Peki kadınlar sivil bir mücadelenin sonunda seçme-seçilme hakkını almış olabilirler mi? LEVENT GEÇKALAN

ATATÜRK’TEN KADINLARA 8 MART MESAJI: “ASKERLİK YAPMAYANA OY DA YOK!”

DEVLET, İSTİKLAL ŞAİRİ’Nİ ‘İRTİCA 906’ KODUYLA FİŞLEMİŞ 1873 yılında Fatih’de dünyaya gözlerini açtığında Cihan İmparatorluğu’nun tarih sahnesinden çekileceğini, savaşlar, göç, yoksulluk ve çile dolu bir hayat geçireceğini nereden bilebilirdi ki? Ya ömrünü adadığı ülkesinde günün birinde ‘sakıncalı mürteci’ diye damgalanacağını? Halbuki gençliğinde en ağır eleştirileri yönelttiği, dahası ‘müstebid’ dediği II. Abdülhamid döneminde dahi ne takibe uğramış, ne de sürgün edilmişti. MUHARREM COŞKUN

DEVLET, İSTİKLAL ŞAİRİ’Nİ ‘İRTİCA 906’ KODUYLA FİŞLEMİŞ

VE İNGİLİZLERİN ABDÜLHAMİD KORKUSU BEYAZ PERDEDE Sultan II. Abdülhamid Osmanlı tarihinin en tartışmalı şahsiyetlerinden. Gerek sağlığında, gerekse ölümünden sonra neler söylenmedi ki aleyhinde. Özellikle Jön Türk muhalefetinin söylemlerinde ve onları destekleyen dış uzantılarının dilinde “Kızıl Sultan” olmuştu. Bu yaftalama ideolojik bir söyleme bürünerek bilhassa Cumhuriyet sonrası eski-yeni, ilerici-gerici gibi tartışmalarda bağlamından kopuk bir enstrümana dönüştü. MUHARREM VAROL

VE İNGİLİZLERİN ABDÜLHAMİD KORKUSU BEYAZ PERDEDE

MEŞRUTİYET’İN MASUM CEP TAKVİMİNDE II. ABDÜLHAMİD’E İTTİHATÇI SANSÜRÜ Elimde Rumî 1325 senesine (1909) ait bir cep takvimi var. Musavver ve muhtıralı (resimli ve hatırlatıcı notlu). Hicrî-Kamerî takvime göre 1327 ve 1328 yıllarına ait. Hazırlayan ve yayınlayan: Hariciye (Dışişleri) memurlarından Mehmed Ali. İstanbul Vatan Matbaası’nda basılmış, takvim kısmı 70 sayfada bittikten sonra ayrıca kuşe kâğıdına basılmış 30 sayfalık “Hanedan-ı Âl-i Osman” bölümünde Osmanlı Hanedanının erkek üyelerinin resimleri var. HÜSREV HATEMİ

MEŞRUTİYET’İN MASUM CEP TAKVİMİNDE II. ABDÜLHAMİD’E İTTİHATÇI SANSÜRÜ

DİVANYOLU’NDAN BEYAZIT’A LALELİ’DEN AKSARAY’A TARİH TALANI Geçen sayıda Sirkeci’de adını hatırlayamadığımız fakat mimarisinin 19. yüzyıldaki yeni bir anlayışa göre yapıldığı açıkça görülen, bugün yerine Maliye Tahsil Şubesi inşa edilmiş olan bir medreseden bahsetmiştik. İşte medresenin bulunduğu caddenin 90 derecelik bir kıvrımla döndüğü noktada Aydınoğlu Tekkesi bulunuyordu. Tekkenin mescidi iki caddenin birleştiği köşede bulunduğundan bir duvarı kavisli olarak yapılmıştı. SEMAVİ EYİCE

DİVANYOLU’NDAN BEYAZIT’A LALELİ’DEN AKSARAY’A TARİH TALANI

SELAHADDİN EYYUBÎ’NİN 10 LİDERLİK SIRRI Müslümanlar onun şahsında ideal bir devlet adamı bulurken Haçlılar gerçek bir kahraman görmüşlerdi. Batılılar dahi karanlık Ortaçağ Avrupa’sının üzerine Doğu’dan bir güneş gibi yükselen bu İslam kumandanı karşısında hayranlıklarını gizleyemediler. Yaşadığı asırdan itibaren Doğulu veya Batılı yazar ve şairlerin eserlerinde kendisinden övgüyle bahsedildi, hatta onu kendi milletlerine mâl etmeye çalıştılar. MUHARREM KESİK

SELAHADDİN EYYUBÎ’NİN 10 LİDERLİK SIRRI

PROF. DR. ABDÜLKADİR ÖZCAN: “ARAPÇA VE FARSÇA BİLİNMEDEN OSMANLI TÜRKÇESİ TAM OLARAK ÖĞRENİLEMEZ” FSM Vakıf Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdülkadir Özcan ismine dergimizdeki yazılarından aşinasınızdır. Değerli hocamızı ve çalışmalarını daha yakından tanımanız için akademil hayatını, hatıralarını ve Derin Tarih yolculuğunu konuştuk.Tarihçi olmaya ne zaman karar verdiniz? Gariptir ama ben tarihçi olmaya İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nün son sınıfında karar verdim. Bunda da başlıca etken lisans tezi hocam Prof. Dr. Bekir Kütükoğlu oldu. KONUŞAN: HALİL SOLAK

PROF. DR. ABDÜLKADİR ÖZCAN: “ARAPÇA VE FARSÇA BİLİNMEDEN OSMANLI TÜRKÇESİ TAM OLARAK ÖĞRENİLEMEZ”

SELÇUKLULAR İSLAMİYETİ NEDEN SEÇTİLER? Türk tarihinin en kritik sorularından biri: Türkler nasıl Müslüman oldu? Bu da ikincisi: İslamı siyasî nedenlerle mi seçmek zorunda kaldılar? Tarihe ilgi duyan duymayan hemen herkesin merakını kamçılayan bu sorular özelde Selçuklu, genelde İslam tarihinin bütünüyle kavranabilmesi ve çağdaş İslam dünyasının hal-i pür melâlinin tarihî perspektifle değerlendirilebilmesi için cevap bekliyor. MUSTAFA ALİCAN

SELÇUKLULAR İSLAMİYETİ NEDEN SEÇTİLER?

‘MUHALİFİM AMA HAKSIZLIĞA KANUNSUZLUĞA İSTİBDADA MUHALİFİM!’ 1. Büyük Millet Meclisi’nde 1. reis vekili, aynı zamanda muhalif İkinci Grup’un lideri Erzurum mebusu Hüseyin Avni Ulaş Türkiye’deki ilk “hâkimiyet-i milliye” âşıklarındandı. Ayrıca ilk Meclis’in en cesur ve ateşli hatibi, deyiş yerindeyse bir demokrasi öğretmeniydi. Dikkat çektiği ve eleştirdiği eksiklikler Türkiye siyasetinde ancak yıllar sonra anlaşılabildi. Ancak bugün keşfedebildiğimiz bazı meseleleri bundan neredeyse bir asır evvel dile getirmişti. Hem de neler pahasına! AHMET DEMİREL

‘MUHALİFİM AMA HAKSIZLIĞA KANUNSUZLUĞA İSTİBDADA MUHALİFİM!’

KOLOMB’DAN ÖNCE DE MALCOLM X’TEN SONRA DA İSLAM HEP ORADA Müslümanların Amerika kıtasına Kolomb’dan en az 5 asır önce ulaştıkları bilgisi yeni değil. Afrika tarihi uzmanı Abdullah Hakim Quick, Afrika çalışmalarıyla bilinen Sulayman Nyang (Howard University) ve Saga America 1980 kitabının yazarı Barry Fell (Harvard University) gibi ilim adamları İspanya ve Batı Afrikalı Müslümanların Yeni Dünya’ya 10. yüzyılda ulaştıklarını gösteren delilleri seneler evvel ortaya koymuşlardı. CELAL EMANET

KOLOMB’DAN ÖNCE DE MALCOLM X’TEN SONRA DA İSLAM HEP ORADA

HİTLER’İN ÇOCUK ASKERLERİ Hitlerjugend (Hitler Gençliği, HJ), Hitler’in son savunmasına uygun kaynaklardan biriydi. HJ, özü itibariyle askerî bir teşkilat değildi. Başlangıçta kahverengi gömlekli SA’nın gençlik kolları mahiyetindeki HJ, Nazi Devleti altında genişleyerek bütün nüfusu kapsayan bir kuruluşa dönüşmüştü. Teşkilatın maksadı, Alman çocuklarını Nazi ideolojisiyle endokrine etmek ve Volksgemeinschaft’a (millî cemiyet) hizmete adanacak bir hayat için gerekli fizikî ve ideolojik hazırlıkları gerçekleştirmekti. CHRIS MCNAB

HİTLER’İN ÇOCUK ASKERLERİ

BİZ OSMANLIYIZ DÜŞENE VURMAYIZ! Bu ay eski Erzurum Valisi ve Beyoğlu Mutasarrifi Tahsin Bey’in hikâyesini paylaşacağım. Ama önce “Osmanlı insanı”nın meziyetlerinden bahsetmek zorundayım, zira başka türlü anlatacağım hikâyeyi kavramak mümkün değil. Osmanlı atalarımız, tanısınlar tanımasınlar, “Gülümseyiniz, müminin mümine gülümsemesi sadakadır” hadisi ve “Selamı yayınız” tavsiyesi çerçevesinde karşılaştıkları herkese gülümseyerek selam verir, tanıdıklarına ayrıca hâl-hatır sorar, aile efradına selam yollarlardı. Böylece gönüller birbirine ısınır, geniş anlamda bir toplumsal mutabakat oluşurdu. YAVUZ BAHADIROĞLU

BİZ OSMANLIYIZ DÜŞENE VURMAYIZ!

DERİN TARİH TWİTTER'DA