YILLIK 99

HEMEN ABONE OLUN!

KAPAK DOSYASI: ATATÜRK VE KÜRTLER

YAZARLARIMIZ

BAŞKA NELER VAR?

GAZİ ERTUĞRUL BEY DESTANI Muallim Nâci’nin 1891’de kaleme aldığı ve sağlığında yayınlamadığı “Gazi Ertuğrul Bey” adlı manzumesi, son zamanlarda IŞİD’in hücum edeceği söylentileri üzerine yeniden gündeme gelen “Türk mezarı” veya “Süleymanşah Türbesi”ni 123 yıl önce gündeme getirmesi ve içinde yatan şahsiyet kadar onun oğlu Ertuğrul Gazi ve Osmanoğullarına dair yazdıklarıyla da dikkat çekici bir eserdir. Burada eserin tarihimize bakan yönü üzerinde durulacaktır. Tanzimat dönemi Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden Muallim Nâci uzun süre “eski zihniyet”in temsilcisi ... ABDULLAH UÇMAN

GAZİ ERTUĞRUL BEY DESTANI

İTALYAN TARİHÇİ PROF. DR. FRANCO CARDINI: “ MODERN AVRUPA’DA OSMANLI REJİMİNİ BENİMSEYEN DÜŞÜNÜRLER VARDI” Kitapları Ortaçağ’ı objektif bir bakış açısıyla öğrenmek isteyenler için temel eserler listesinde geçen İtalyan tarihçi Prof. Dr. Franco Cardini ile yayınlandığından beri tartışmalara yol açan ve dilimize de çevrilen Avrupa ve İslam: Bir Yanlış Anlamanın Tarihi (Europa e Islam: Storia di un malinteso, Roma-Bari, Laterza: 1999) adlı kitabı üzerine sohbet ettik. Avrupa ile İslam ilişkilerinin iç yüzünü ve Avrupa’da İslam’a karşı oluşan tarihî önyargıların köklerini ele aldığımız bu renkli söyleşiyi ... KONUŞAN: RABİA ALBAYRAK
İTALYAN TARİHÇİ PROF. DR. FRANCO CARDINI: “ MODERN AVRUPA’DA OSMANLI REJİMİNİ BENİMSEYEN DÜŞÜNÜRLER VARDI”
İŞTE MUSTAFA KEMAL’İN MADAM CORINNE’E ÇANAKKALE’DEN YAZDIĞI MEKTUBUN ASLI Yıl 1915, Ağustos’un 2’si. Albay Mustafa Kemal Maydos’tan İstanbul’daki Corinne Lütfi’ye çok ilginç şeyler yazıyor ama yazdıkları ne yazık ki Cumhuriyet devrinin meşhur sansüründen bir türlü kurtulamıyor. Mektubu ilk kez tam metin olarak ve doğru tercümesiyle nazar-ı dikkatinize sunuyoruz. Ortaya çıkan sonuca eminiz siz de çok şaşıracaksınız... YESEVİZADE ALPARSLAN YASA
İŞTE MUSTAFA KEMAL’İN MADAM CORINNE’E ÇANAKKALE’DEN YAZDIĞI MEKTUBUN ASLI
SELÇUKLU TAHTINA GÖZ DİKEN VEZİR SADEDDİN KÖPEK Dünya tarihinde olduğu kadar Selçuklu ve Osmanlı tarihinden de iyi hasletlerine rağmen iktidar hırsıyla büyük hatalar yapan devlet adamları geçmiştir. Anadolu Selçuklularına hizmet eden Vezir Sadeddin Köpek de bunlardan biri. Sadeddin Köpek, Anadolu Selçuklu sultanları I. Alaeddin Keykubad ve II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemlerinde görev yapmış bir devlet adamı. Ne yazık ki doğumu, gençliği ve Türkiye Selçuklu Sultanlarının hizmetine nasıl girdiği hakkında bilgimiz yok. Hakkında ilk bilgilere I. Alaeddin Keykubad dönemini anlatan kaynaklarda ... MUHARREM KESİK

SELÇUKLU TAHTINA GÖZ DİKEN VEZİR SADEDDİN KÖPEK

SURİYE-FİLİSTİN CEPHESİ / ARAPLAR İHANET ETTİ Mİ? 19. yüzyıla kadar Osmanlı/Türk-Arap ilişkileri, çağının gerektirdiği devlet-tebaa ilişkisi içinde sürmüş, Arap coğrafyasında ortaya çıkan ihtilaf, isyan ve benzeri hadiseler aynı büyüklükteki diğer imparatorluklarda olabileceklerden fazla yaşanmamıştır. Devletin imkânları ve dirayetli yöneticiler sayesinde bu sürecin hep merkezin lehine sonuçlandığını görüyoruz. Ancak 18. yüzyılın sonu ve 19. yüzyılın başlarında Arap dünyasında ortaya çıkan üç sorun hem devlet otoritesini zaafa uğratmış, hem de 1. Dünya Savaşı’na giden süreci belirlemiştir. ZEKERİYA KURŞUN

SURİYE-FİLİSTİN CEPHESİ / ARAPLAR İHANET ETTİ Mİ?

ŞEHZADE YUSUF İZZEDDİN EFENDİ NASIL ÖLDÜ? İNTİHAR MI CİNAYET Mİ? Yakın tarihin ilgi gösterilmeyen, belki de bilhassa üzeri örtülmüş vakalarından biridir Veliaht Yusuf İzzeddin Efendi’nin ölümü. Babası Sultan Abdülaziz gibi onun da ölümü şüphelidir. İttihatçıların komitacı eylemlerini yoğunlaştırdığı, muhalefete ve kamuoyuna gözdağı vermek amacıyla her yıl bir cinayet işledikleri bir dönemde bu hanedan üyesinin de onlar tarafından öldürüldüğü iddia edilir. Bu suçlamalara karşılık İttihatçılar, diğer cinayetlerde başvurdukları yöntemi kullanarak veliahdın intihar ettiğini ispata girişmişlerdir. İSMAİL AKBAL
ŞEHZADE YUSUF İZZEDDİN EFENDİ NASIL ÖLDÜ? İNTİHAR MI CİNAYET Mİ?
CUMHURİYET’İN TARİHTEN UZAK TARİHÎ ROMANLARI Tarihî romanlar içinde sağlam bilgiye dayanarak yazılan ciddi eserlerin yanında, gelişigüzel seçilmiş tarihî kişileri veya konuları alıp çalakalem sayfalara dolduran örnekler de vardır. Burada edebiyat tarihimizde isim yapmış tarihî romanların bazılarını kısaca anlatacağım. Cumhuriyet devrinden itibaren bu türden eserlerin arttığı görülür. Henüz eski yazı zamanında Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu (1901-70) tarafından kaleme alınan Kara Davut o yıllarda halk tarafından sevilen ve çok okunan bir romandı. SEMAVİ EYİCE

CUMHURİYET’İN TARİHTEN UZAK TARİHÎ ROMANLARI

ARAP BAHARININ ÖNCÜSÜ KANLI KÂBE BASKINI İslam dünyasında 1979’un sonlarına tekâbül eden hicri 1400 yılının başı hareketlenmelere neden olmuştu. 11 Şubat 1979’da İran’da Şah’ın devrilmesi ve Humeyni’nin devrim rejimini kurması, Mısır ile İsrail, Sedat ile Menahem Begin arasında Carter’ın katkılarıyla Camp David Antlaşmasının imzalanması bu yıla damgasını vuran önemli olaylardı. Ancak içlerinde en mühimi, gizemini hâlâ koruyan ve çözülmeyi bekleyen hadise Kâbe baskınıdır.Kâbe baskını benim için sadece tarihî bir olaydan ibaret değildir. MUSTAFA ÖZCAN

ARAP BAHARININ ÖNCÜSÜ KANLI KÂBE BASKINI

SEÇİMİ SEÇMEK Bu sene Türkiye’de “seçim” yapıldı, Azerbaycan’da “seçki”... “Tek millet, iki devlet” deniliyor ya hani...Peki Azerbaycan Türkçesinde “seçim” kelimesi yok mu? Var elbette. Mesela ABD’nin eski Dışişleri Bakanı “Hillari Klinton” hatıralarını yayınladı: Hard Choices. Kitabın adı Azerbaycan Türkçesine “Çetin Seçimler” diye çevrildi. İşte kitabı tanıtan bir yazıdan birkaç satır:“Hillari Klinton vəzifədən gedəndən sonra ictimaiyyətin diqqətindən kənarda qalan bir çox siyasətçidən fərqli olaraq 2013-cü ildə Dövlət katibi postunu tərk edəndə təbii olaraq ... D. MEHMET DOĞAN

SEÇİMİ SEÇMEK

“NE GÜNLERE KALDIK BRE!” Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik / Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik. / Haykırdı, ak tolgalı beylerbeyi: ‘İlerle!’ / Bir yaz günü geçtik Tuna’dan kafilelerle... Yahya Kemal bu mısraları yazarken hangi beylerbeyini düşledi bilinmez ama benim aklıma her seferinde 71’lik delikanlı Tiryaki Hasan Paşa gelir: Yaman bir kahve müptelâsı olduğu için “Tiryaki” lâkabıyla meşhur olan Beylerbeyi Hasan Paşa... Tarih dünyamızın meşhur “Köse Serdar”ı ve Kanije müdafilerinin “Paşa Baba”sı... YAVUZ BAHADIROĞLU

“NE GÜNLERE KALDIK BRE!”

OSMANLI TARİHİ BU ANSİKLOPEDİYE SIĞDI! Tarihe gönül verenlerin eğer biraz derine inmek istiyorlarsa yapacakları iki şey vardır: İlki tabii ki, kaynaklara gitmek. Kaynakça bilgisi başlı başına bir bilimdir. Zeki Velidî Togan boşuna Tarihte Usul’ü yazarken bu önemli konuya hayli uzun bir bölüm ayırmamıştır.Kaynakların içinde birinci elden bilgiler, yani arşiv materyali hayatî bir konuma sahip. Yoksa yazdığınız, başkalarının yazdığının tekrarı olur. Bu kaynaklar içinde döneme ilişkin seyahat notlarını, günceleri ve otobiyografileri çok severim. MİM KEMÂL ÖKE

OSMANLI TARİHİ BU ANSİKLOPEDİYE SIĞDI!

HAYIR DA ŞER DE AŞUREDE DEVA BULDU Şehidlerin serçeşmesi, / Enbiyânın bağrı başı, / Evliyânın gözü yaşı, / Hasan ile Hüseyin’dir. (Âşık Yûnus)... Muharrem, kelime olarak saygı duyulan, kutsal görülen, haram kılınmış anlamlarına gelir. Savaşmanın (herhangi bir saldırıya maruz kalmadıkça), yağmacılığın, haram olan her şeyin yasaklandığı dört aydan (eşhuru’l-hurum) biri olmakla beraber muharremü’l-haram olarak da bilinir. HAVVA ÖNALAN

HAYIR DA ŞER DE AŞUREDE DEVA BULDU

BEREKET MÜJDECİSİ SON GÜZ Yağmur damlalarının pencere camlarında birbirini kovaladığı, mevsimin yüzünü kışa döndüğü son güz ayı Kasım sahnedeki yerini aldı. Roma takvimdeki sırasından dolayı Latince dokuz anlamına gelen “Novem” kelimesinden türetilerek “November” ismi verilen bu ay, İmparator Numa’nın takvime iki ay eklemesiyle 11. sıraya gerilese de ismi değişmemiş ve Avrupa’da IXbre diye yazılmıştı. Rumi takvimle hayatımıza giren, kışın girizgâhı Kasım “Teşrin-i sâni” adıyla karşımıza çıkar. AYŞENUR ERDOĞAN

BEREKET MÜJDECİSİ SON GÜZ

KARA KIŞLARIN İLK KALKANI Soğuk havalar kapımızdan içeri adım atar atmaz yorganlar yüklüklerden çıkarak gecenin tekinsiz ayazına karşı ılık bir kalkan olur. Obur bir böceğin yediği yetmezmiş gibi, bir pire için yakılmışlıkları da vardır. Ayağını ona göre uzatmayan çileli aşıkların türkülerinden de elini eteğini çekmez. Âşık Mahzuni Şerif, “Bir evim bir eşiğim yok / bir lambam bir ışığım yok / yorganım yok döşeğim yok / bitmez tükenmez geceler” der o içli türküsünde. ŞEYMA AYDIN

KARA KIŞLARIN İLK KALKANI

DERİN TARİH TWİTTER'DA